تاریخ رومانی، کشوری در جنوب شرق اروپا، روایتی پرفراز و نشیب از نبردهای کهن، شکل گیری تمدن های باستانی و مبارزه ای طولانی برای استقلال و هویت ملی است. در این راهنمای جامع، تاریخ کشور رومانی را از دوران پیش از تاریخ تا تحولات قرن بیست ویکم مرور می کنیم و در پایان، با کمک یک اینفوگرافیک و پرسش های متداول، مهم ترین نقاط عطف آن را جمع بندی می کنیم.
برای درک رومانی امروز باید به گذشته اش سفر کنیم: به داس هایی که بر سرزمین های کارپات فرمان می راندند، به روزگار امپراتوری روم که زبان لاتین را به این دیار آورد، و به سده های میانه ای که هجوم اقوام گوناگون در آن هویت مردم این سرزمین را شکل داد. از نفوذ عثمانی ها و رقابت روسیه و اتریش-مجارستان تا دو جنگ جهانی، دوران کمونیسم، انقلاب ۱۹۸۹ و پیوستن به ناتو و اتحادیه اروپا، هر دوره میراثی بر جای گذاشته که امروز در فرهنگ و جامعه رومانیایی دیده می شود.
تاریخ رومانی:

پیش از ورود به تاریخ، آشنایی با چند واقعیت کلیدی به درک بهتر مطالب کمک می کند. رومانی کشوری است با پایتختی به نام بخارست، زبان رسمی رومانیایی و واحد پولی لئو. زبان رومانیایی از خانواده زبان های رومی تبار (لاتین تبار) است و در میان همسایگان اسلاوی و مجاری خود، جایگاهی منحصربه فرد دارد. کوه های کارپات، دلتای دانوب و دریای سیاه، سه عنصر جغرافیایی اصلی این کشورند که در طول تاریخ بر سرنوشت آن تأثیر گذاشته اند.
این کشور از سه منطقه تاریخی اصلی تشکیل شده است: والاچیا در جنوب، مولداوی در شرق و ترانسیلوانیا در غرب و مرکز؛ به علاوه مناطقی مانند دوبروجا در کنار دریای سیاه و بوکوینا در شمال. شناخت همین مناطق، کلید فهم بسیاری از رویدادهای تاریخی است.
دوران باستان: از نخستین ساکنان تا داسیه رومی (پیش از تاریخ تا ۲۷۰ میلادی)
سرزمین کنونی رومانی یکی از کهن ترین سکونتگاه های انسان در اروپاست. در سال ۲۰۰۲، بقایای فکی موسوم به «اوآسه ۱» در غار «پشتره ا کو اوآسه» پیدا شد که قدمت آن را حدود ۴۰ هزار سال برآورد می کنند. این یافته ترکیبی شگفت انگیز از ویژگی های انسان مدرن و نئاندرتال را نشان می دهد و یکی از مهم ترین مدارک حضور نخستین انسان های مدرن در اروپا به شمار می آید.
در دوران نوسنگی و عصر مفرغ نیز فرهنگ های درخشانی در این منطقه شکل گرفت. فرهنگ «کوکوتنی-تریپولیه» که سفالینه های نقش دار و سکونتگاه های بزرگ آن شهرت دارد، از قدیمی ترین فرهنگ های کشاورزی اروپا محسوب می شود.
تمدن داس ها (داکیه ای ها): جامعه، فرهنگ و فرمانروایان
در هزاره اول پیش از میلاد، داس ها (داک ها) در این سرزمین ساکن بودند؛ قومی از شاخه تراکی و از خانواده هندواروپایی که یونانیان آن ها را «گتای» می نامیدند. سرزمین داسیه در شمال رود دانوب و پیرامون کوه های کارپات قرار داشت و به معادن طلا و نقره، فلزکاری و مهارت جنگی مردمانش معروف بود. پایتخت مذهبی و نظامی آن ها، «سارمیزجتوسا»، با دژهای سنگی و معابد دایره ای در کوه های اورشتیه امروز، از جاذبه های ثبت شده در میراث جهانی یونسکو است.
در قرن اول پیش از میلاد، بوره بیستا قبایل داس را متحد کرد و قدرتی منطقه ای ساخت. پس از او، دکبالوس در اواخر قرن اول میلادی، در برابر امپراتوری روم مقاومتی سرسختانه نشان داد.
فتوحات روم و شکل گیری استان داسیه
اوج رویارویی داس ها با روم در دوران امپراتور تراژان رخ داد. او دو جنگ سخت (۱۰۱–۱۰۲ و ۱۰۵–۱۰۶ میلادی) را علیه داس ها رهبری کرد. دکبالوس شکست خورد و داسیه به استان رومی تبدیل شد. «ستون تراژان» در رم، با نقش برجسته های مارپیچی خود، این جنگ ها را روایت می کند و یکی از مهم ترین اسناد تصویری آن دوران است.
با پیوستن داسیه به روم، موج رومی سازی آغاز شد. سربازان، بازرگانان، کشاورزان و مهندسان رومی به این منطقه آمدند و شهرها، جاده ها و زبان لاتین را با خود آوردند. حتی پس از عقب نشینی رومیان در حدود سال ۲۷۰ میلادی زیر فشار گوت ها و دیگر اقوام، زبان و فرهنگ لاتین ماندگار شد. همین میراث، ریشه زبان رومانیایی امروز است و نام خود کشور («رومانی») نیز یادآور همین پیوند با روم است.
قرون وسطی و دوران هجوم ها: شکل گیری هویت های محلی (سده سوم تا پانزدهم)
پس از عقب نشینی رومیان، این سرزمین وارد دوران پرآشوب «مهاجرت های بزرگ» شد. گوت ها، هون ها، اسلاوها، بلغارها، مجارها و بعدها مغول ها و تاتارها یکی پس از دیگری از این منطقه گذشتند یا در آن ساکن شدند. هر موج، زبان و فرهنگ خود را آورد و بر ترکیب جمعیتی منطقه اثر گذاشت.
در این دوران، مردم لاتین زبان بومی که بعدها «ولاخ ها» نامیده شدند، در مناطق کوهستانی و صعب العبور پناه گرفتند و زبان و هویت خود را حفظ کردند. مسیحیت ارتدوکس نیز، به ویژه از راه ارتباط با اسلاوها و بلغارها، ریشه دواند و به یکی از ارکان هویت ملی تبدیل شد.
شکل گیری شاهزاده نشین های رومانیایی نشین
با فروکش کردن هجوم ها، ولاخ ها در قالب ساختارهای سیاسی کوچک تر به نام «کنیزات» و «ووئیوودات» سازمان یافتند. این روند در نهایت به پیدایش شاهزاده نشین های والاچیا و مولداوی در جنوب و شرق کارپات و تثبیت ترانسیلوانیا در غرب انجامید.
والاچیا (Wallachia)
والاچیا در جنوب کارپات، در قرن چهاردهم خود را از سلطه مجارستان رها کرد و به شاهزاده نشینی مستقل بدل شد. فرمانروایان آن بارها با تهاجم عثمانی روبه رو شدند. ولاد سوم، معروف به ولاد نیزه دار (ولاد دراکولا)، به خاطر مجازات های سنگین و مقاومت در برابر عثمانی ها شهرت یافت. بعدها رمان «دراکولا» نوشته برام استوکر (۱۸۹۷) از نام او الهام گرفت، هرچند شخصیت ادبی با ولاد تاریخی تفاوت های بسیار دارد. در رومانی، او بیشتر به عنوان فرمانروایی سخت گیر و مدافع استقلال در یاد مانده است.
مولداوی (Moldavia)
مولداوی نیز در قرن چهاردهم شکل گرفت. اشتفان بزرگ (فرمانروا از ۱۴۵۷ تا ۱۵۰۴) در دوران حکومتش با عثمانی، لهستان و مجارستان جنگید و در بسیاری از نبردها پیروز شد. او پس از هر پیروزی مهم، کلیسا یا صومعه ای بنا می کرد. «کلیساهای نقاشی شده بوکوینا» با نقاشی های دیواری رنگارنگشان امروز در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارند و یکی از جاذبه های اصلی گردشگری فرهنگی رومانی اند.
ترانسیلوانیا (Transylvania)
ترانسیلوانیا از سده دهم میلادی به تدریج تحت نفوذ پادشاهی مجارستان قرار گرفت. مجارها برای تقویت مرزها، از قرن دوازدهم و سیزدهم ساکسون های آلمانی را به این منطقه آوردند که شهرهای مستحکمی مانند براشوف، سیبیو و سیگیشوارا را ساختند. حاصل، منطقه ای چندفرهنگی از رومانیایی ها، مجارها (از جمله سکلی ها) و آلمانی تباران است که هنوز هم این تنوع در معماری و فرهنگ آن دیده می شود.
دوران نفوذ عثمانی و رقابت قدرت های بزرگ (سده پانزدهم تا نوزدهم)
با قدرت گرفتن امپراتوری عثمانی در بالکان، والاچیا و مولداوی به تدریج خراج گزار شدند. با این حال، آن ها برخلاف بسیاری از سرزمین های دیگر، به الحاق مستقیم درنیامدند و خودمختاری نسبی خود، از جمله دین، زبان و مدیریت داخلی، را حفظ کردند. از اوایل قرن هجدهم، عثمانی ها به جای فرمانروایان بومی، حاکمانی از میان خانواده های یونانی تبار فنار استانبول (فانارویوت ها) منصوب می کردند که به «دوران فانارویوت» معروف است.
قیام میخائیل شجاع و اتحاد کوتاه مدت سه منطقه (۱۶۰۰–۱۶۰۱)
در پایان قرن شانزدهم، میخائیل شجاع، فرمانروای والاچیا، در سال ۱۶۰۰ والاچیا، ترانسیلوانیا و مولداوی را برای مدتی کوتاه زیر یک فرمانروایی واحد درآورد. این اتحاد با قتل او در سال ۱۶۰۱ از هم پاشید، اما به نمادی نیرومند از آرمان وحدت ملی رومانیایی ها بدل شد و قرن ها بعد الهام بخش جنبش های ملی گرایانه بود.
رؤیای اتحاد سه شاهزاده نشین رومانیایی نشین زیر پرچم میخائیل شجاع، حتی برای مدتی کوتاه، الهام بخش نسل های بعد برای رسیدن به وحدت ملی بود.
ظهور امپراتوری روسیه و رقابت با عثمانی
از اوایل سده هجدهم، با ضعیف شدن عثمانی، روسیه تزاری خود را حامی مسیحیان ارتدوکس معرفی کرد و نفوذش را در والاچیا و مولداوی افزایش داد. جنگ های متعدد روسیه و عثمانی بخش بزرگی از این سرزمین ها را عرصه نبرد کرد. در سال ۱۷۷۵ بخش شمالی مولداوی (بوکوینا) به اتریش واگذار شد، و در پیمان بخارست (۱۸۱۲) بخش شرقی مولداوی، یعنی بسارابی، به روسیه رسید. پیمان آدریانوپل (۱۸۲۹) نیز امتیازات تجاری و خودمختاری بیشتری برای والاچیا و مولداوی در پی داشت، اما نفوذ روسیه را هم تقویت کرد.
همین کشمکش ها و امتیازدهی ها زمینه «بیداری ملی» را فراهم کرد. در سال ۱۸۴۸، هم زمان با انقلاب های اروپایی، جنبش هایی در والاچیا، مولداوی و ترانسیلوانیا شکل گرفت که خواستار اصلاحات، آزادی و وحدت بودند و نسل روشنفکرانی را پرورد که بعدها دولت مدرن رومانی را ساختند.
تشکیل دولت مدرن رومانی و رومانی بزرگ (۱۸۵۹ تا ۱۹۳۹)
اتحاد والاچیا و مولداوی و کسب استقلال
در سال ۱۸۵۹، الکساندرو یوان کوزا هم در مولداوی و هم در والاچیا به فرمانروایی برگزیده شد و نخستین گام بزرگ به سوی وحدت برداشته شد؛ در ۱۸۶۲ دو شاهزاده نشین رسماً یک دولت واحد به نام «رومانی» تشکیل دادند. در سال ۱۸۶۶، کارول اول از خاندان هوهن تسولرن-زیگمارینگن به شاهزادگی رسید. پس از جنگ روسیه و عثمانی (۱۸۷۷–۱۸۷۸)، استقلال کامل رومانی در کنگره برلین به رسمیت شناخته شد و در ۱۸۸۱ کارول اول نخستین پادشاه رومانی شد.
رومانی در جنگ های بالکان (۱۹۱۲–۱۹۱۳) نیز شرکت کرد و منطقه دوبروجای جنوبی را از بلغارستان گرفت.
رومانی در جنگ جهانی اول و تشکیل «رومانی بزرگ»
رومانی در آغاز جنگ جهانی اول بی طرف ماند، اما در اوت ۱۹۱۶، با وعده متفقین برای الحاق مناطقی مانند ترانسیلوانیا، به متفقین پیوست. نخست شکست های سنگینی خورد و بخش بزرگی از کشور، از جمله بخارست، اشغال شد، اما ارتش با کمک فرانسه بازسازی شد و در نبردهایی مانند ماراشتی (۱۹۱۷) ایستادگی کرد.
با فروپاشی امپراتوری های اتریش-مجارستان و روسیه در پایان جنگ، رومانی بزرگ شکل گرفت: بسارابی، بوکوینا و ترانسیلوانیا (اتحاد ۱ دسامبر ۱۹۱۸ در آلبا یولیا) به رومانی پیوستند و مساحت و جمعیت کشور تقریباً دو برابر شد. این رخداد تحقق رؤیای دیرینه وحدت بود، اما اقلیت های قومی بزرگی را نیز وارد کشور کرد و چالش های بعدی را رقم زد.
دوران میان دو جنگ و چالش های سیاسی
دوران ۱۹۱۹ تا ۱۹۳۹ برای رومانی دوره ای از رشد اقتصادی، اصلاحات ارضی و تلاش برای تثبیت دموکراسی پارلمانی بود. اما نارضایتی اقلیت های قومی، بحران جهانی ۱۹۲۹ و فقر و بیکاری زمینه را برای رشد جنبش های ملی گرای افراطی، به ویژه «گارد آهنین»، فراهم کرد و ثبات سیاسی را تضعیف نمود. در ۱۹۳۸ پادشاه کارول دوم رژیمی اقتدارگرا برقرار کرد.
جنگ جهانی دوم و دوران کمونیسم (۱۹۳۹–۱۹۸۹)
از دست دادن قلمرو و ورود به جنگ
در تابستان ۱۹۴۰ رومانی زیر فشار شوروی و آلمان نازی بخش های وسیعی از خاک خود را از دست داد: بسارابی و بوکوینای شمالی به شوروی، ترانسیلوانیای شمالی به مجارستان و دوبروجای جنوبی به بلغارستان. سپس رژیم نظامی یون آنتونسکو در ۱۹۴۱ به عنوان متحد آلمان به شوروی حمله کرد. شکست در استالینگراد (۱۹۴۲–۱۹۴۳)، که ارتش های رومانی نیز در آن سهیم بودند، نقطه عطفی شد. در دوران حکومت آنتونسکو، یهودیان و رومانی ها (روما) قربانی سیاست های سرکوبگرانه و کشتارها شدند؛ این بخش از تاریخ، امروز در رومانی به صورت رسمی بررسی و یادآوری می شود.
در ۲۳ اوت ۱۹۴۴، با کودتای پادشاه میخائیل اول علیه آنتونسکو، رومانی جبهه را عوض کرد و به متفقین پیوست. با این همه، ارتش سرخ کشور را اشغال کرد و نفوذ شوروی بر آینده رومانی سایه افکند.
استقرار نظام تک حزبی کمونیستی
با فشار شوروی، کمونیست ها در ۱۹۴۷ قدرت را به دست گرفتند، پادشاه به استعفا وادار شد و جمهوری خلق اعلام گردید. حزب کمونیست همه نهادها را در اختیار گرفت و سکوریتاته (سازمان امنیت) برای سرکوب مخالفان و نظارت بر جامعه تأسیس شد. مصادره اموال، تعاونی سازی اجباری کشاورزی، محاکمه های سیاسی و زندانی شدن هزاران نفر از ویژگی های این دوره بود.
نیکلای چائوشسکو و استبداد ملی گرایانه (۱۹۶۵–۱۹۸۹)
نیکلای چائوشسکو در ۱۹۶۵ رهبر حزب شد. او در ابتدا با سیاست خارجی نسبتاً مستقل، از جمله نپیوستن به حمله به چکسلواکی در ۱۹۶۸، محبوبیت داخلی و حتی توجه غرب را جلب کرد. اما رژیم او به تدریج به یکی از سرکوبگرترین حکومت های بلوک شرق بدل شد. در دهه ۱۹۸۰، تصمیم به بازپرداخت کامل بدهی خارجی به ریاضت شدید، کمبود برق، گرما و مواد غذایی انجامید. سیاست ممنوعیت سقط جنین (فرمان ۷۷۰)، شخصیت پرستی افراطی و ساخت «کاخ مردم» در بخارست (از بزرگ ترین ساختمان های اداری جهان) نیز از نمادهای این دوران است.
انقلاب ۱۹۸۹ رومانی و سقوط رژیم چائوشسکو
با فروپاشی رژیم های کمونیستی اروپای شرقی در ۱۹۸۹، اعتراضات در دسامبر از شهر تیمیشوآرا آغاز شد و به بخارست و دیگر شهرها گسترش یافت. سرکوب خونین نتوانست جلوی اعتراضات را بگیرد و ارتش به مردم پیوست. چائوشسکو و همسرش الینا در ۲۵ دسامبر ۱۹۸۹ پس از محاکمه ای شتاب زده اعدام شدند. انقلاب رومانی خونین ترین انقلاب آن سال در بلوک شرق بود و حکومت کمونیستی حدود چهار دهه ای را در این کشور پایان داد.
رومانی پس از کمونیسم: گذار و چالش ها (۱۹۸۹ تا امروز)
گذار به دموکراسی و اقتصاد بازار
سال های نخست پس از انقلاب با تورم، بیکاری و خصوصی سازی های پرحاشیه همراه بود. قانون اساسی جدید در ۱۹۹۱ تصویب شد و انتخابات چندحزبی برگزار گردید. در دهه ۱۹۹۰ و اوایل ۲۰۰۰ اصلاحات ساختاری، آزادسازی اقتصادی و جذب سرمایه گذاری خارجی، اقتصاد را به تدریج به ثبات رساند.
پیوستن به ناتو و اتحادیه اروپا
رومانی در ۲۰۰۴ به ناتو و در ۱ ژانویه ۲۰۰۷ به اتحادیه اروپا پیوست. این عضویت دسترسی به بازار واحد اروپا، کمک های توسعه ای و حرکت آزادتر نیروی کار را به همراه داشت و همزمان الزام هایی مانند مبارزه با فساد و اصلاح قضایی را مطرح کرد. در سال های اخیر نیز رومانی گام های مهمی برای پیوستن کامل به منطقه شینگن برداشت: مرزهای هوایی و دریایی آن از مارس ۲۰۲۴ و مرزهای زمینی از ژانویه ۲۰۲۵ به این منطقه پیوست.
اینفوگرافیک: خط زمانی تاریخ رومانی در یک نگاه
اینفوگرافیک زیر، مهم ترین رویدادهای تاریخ رومانی را به صورت خلاصه و تصویری نشان می دهد.
خط زمانی تاریخ رومانی
از داسیه باستان تا اتحادیه اروپا
۱. دوران باستان
داس ها، بوره بیستا و دکبالوس؛ جنگ های تراژان (۱۰۱–۱۰۶ م) و پیدایش زبان لاتین تبار رومانیایی.
۲. قرون وسطی
هجوم گوت ها، هون ها و اسلاوها؛ شکل گیری والاچیا، مولداوی و ترانسیلوانیا؛ ولاد سوم و اشتفان بزرگ.
۳. عثمانی و روسیه
خراج گزاری به عثمانی، اتحاد کوتاه میخائیل شجاع (۱۶۰۰)، از دست رفتن بسارابی (۱۸۱۲).
۴. دولت مدرن
کوزا (۱۸۵۹)، استقلال (۱۸۷۸)، پادشاهی (۱۸۸۱) و رومانی بزرگ پس از جنگ جهانی اول (۱۹۱۸).
۵. جنگ و کمونیسم
جنگ جهانی دوم، تغییر جبهه (۱۹۴۴)، جمهوری خلق (۱۹۴۷) و استبداد چائوشسکو (۱۹۶۵–۱۹۸۹).
۶. رومانی نوین
ناتو (۲۰۰۴)، اتحادیه اروپا (۲۰۰۷) و پیوستن به منطقه شینگن (۲۰۲۴–۲۰۲۵).
منبع: جمع بندی مقاله «تاریخ رومانی» | پرچم رنگ ها: آبی، زرد و قرمز
رومانی امروز؛ چالش ها، فرصت ها و مهاجرت به رومانی
رومانی امروز عضوی فعال از اتحادیه اروپا و ناتو است و نقش مهمی در امنیت منطقه دریای سیاه و شرق اروپا دارد. مبارزه با فساد، تفاوت های منطقه ای و نیاز به نوسازی زیرساخت ها از چالش های اصلی اند، اما رشد اقتصادی، گسترش صنایع فناوری اطلاعات، خودروسازی و خدمات و جذابیت های گردشگری، تصویر روشنی از آینده ترسیم می کند.
همین ثبات نسبی و موقعیت در قلب اروپا باعث شده رومانی برای بسیاری از متقاضیان تحصیل، کار، سرمایه گذاری و اقامت جذاب باشد. شهرهایی مانند بخارست، کلوژ-ناپوکا، تیمیشوآرا و براشوف، هم دانشگاه های شناخته شده دارند و هم بازار کار پویایی برای متخصصان. اگر قصد بررسی مسیرهای قانونی اقامت، تحصیل یا سرمایه گذاری را دارید، می توانید برای دریافت راهنمایی تخصصی به صفحه مهاجرت به رومانی رویزا گروپ مراجعه کنید. توصیه می شود پیش از هر تصمیم، شرایط و قوانین روز را از مراجع رسمی نیز بررسی کنید، زیرا مقررات مهاجرتی ممکن است تغییر کند.
پرسش های متداول درباره تاریخ رومانی
رومانی چرا «رومانی» نامیده می شود؟
نام رومانی از واژه «رومان» (رومی) گرفته شده و به پیوند مردم این سرزمین با میراث روم و زبان لاتین اشاره دارد.
داس ها چه کسانی بودند؟
داس ها قومی هندواروپایی از شاخه تراکی بودند که در هزاره اول پیش از میلاد در سرزمین داسیه، شامل بخش هایی از رومانی امروز، می زیستند و به فلزکاری و جنگاوری شهرت داشتند.
ولاد دراکولا واقعاً وجود داشت؟
بله. ولاد سوم فرمانروای تاریخی والاچیا در قرن پانزدهم بود. شخصیت «کنت دراکولا» در رمان برام استوکر از نام او الهام گرفته، اما داستان، ساخته تخیل نویسنده است.
رومانی بزرگ چه زمانی شکل گرفت؟
رومانی بزرگ در سال ۱۹۱۸، با پیوستن بسارابی، بوکوینا و ترانسیلوانیا به پادشاهی رومانی در پایان جنگ جهانی اول شکل گرفت.
رومانی کی عضو اتحادیه اروپا شد؟
رومانی در ۱ ژانویه ۲۰۰۷ به اتحادیه اروپا پیوست؛ پیش تر، در ۲۰۰۴، عضو ناتو شده بود.
انقلاب ۱۹۸۹ رومانی چگونه رخ داد؟
اعتراضات در دسامبر ۱۹۸۹ از تیمیشوآرا آغاز شد، به بخارست گسترش یافت و با پیوستن ارتش به مردم، به سقوط چائوشسکو و اعدام او در ۲۵ دسامبر انجامید.
نتیجه گیری: میراث تاریخ بر رومانی امروز
تاریخ رومانی نشان می دهد که این کشور چگونه از دل هجوم ها، جنگ ها و سلطه های پیاپی، هویتی منحصربه فرد ساخته است. از داس های باستان و رومیان فاتح که ریشه های لاتینی زبان رومانیایی را کاشتند، تا شاهزاده نشین های والاچیا و مولداوی که نماد مقاومت در برابر قدرت های بزرگ بودند، هر دوره آجری بر دیوار هویت ملی افزوده است.
مقاومت اشتفان بزرگ، آرمان وحدت میخائیل شجاع، تحقق رومانی بزرگ و قیام ۱۹۸۹ در برابر استبداد، همگی گواه اراده مردم رومانی برای آزادی و استقلال اند. امروز رومانی کشوری در حال توسعه و عضو جامعه اروپایی است که میراث غنی تاریخی خود را در معماری، زبان و فرهنگش حفظ کرده است. تاریخ رومانی داستانی از بقا، مقاومت و امید است که همچنان ادامه دارد.